Janusz Groszkowski
Urodzony	21 marca 1898  Polska, Warszawa
Zmarł	3 sierpnia 1984  Polska, Warszawa
Znany z	Prezes PAN, poseł na Sejm PRL, zastępca przewodniczącego Rady Państwa
Edukacja	Politechnika Warszawska, Oficerska Szkoła Łączności w Paryżu
Tytuł	profesor
Odznaczenia

Janusz Groszkowski (ur. 21 marca 1898 w Warszawie, zm. 3 sierpnia 1984 w Warszawie) – naukowiec zajmujący się elektroniką i radiotechniką, inżynier, prezes Polskiej Akademii Nauk, polityk, poseł na Sejm, przewodniczący Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu i zastępca przewodniczącego Rady Państwa.

[edytuj] Życiorys

Ukończył Politechnikę Warszawską (1919) i Oficerską Szkołę Łączności w Paryżu (1922). Już w 1929 otrzymał tytuł prof. nadzwyczajnego, a 1935 prof. zwyczajnego nauk technicznych. Od 1952 był członkiem rzeczywistym PAN; w latach 1955-1980 członek Prezydium, 1957-1962 wiceprezes, a w latach 1962-1971 prezes PAN.

W latach 1923-1939 pracownik naukowo-dydaktyczny Politechniki Warszawskiej, w latach 1929-1939 dyrektor Instytutu Radiotechnicznego (od 1933 pod nazwą Państwowy Instytut Telekomunikacyjny) w Warszawie. W latach 1940-1941 pracował w Instytucie Politechnicznym we Lwowie. Jako żołnierz AK w latach 1941-1944 był doradcą naukowo-technicznym ds. łączności Delegatury Rządu na Kraj.

W latach 1945-1946 pracował w Politechnice Łódzkiej, jednocześnie ponownie od 1945 dyrektor Państwowego Instytutu Telekomunikacji (do 1951). Od 1946 powrócił do pracy w Politechnice Warszawskiej (do 1968). W latach 1953-1963 był także związany z Instytutem Podstawowych Problemów Techniki PAN (był jednym z organizatorów tej placówki). W 1968 przeszedł na emeryturę.

W latach 1968-1971 wiceprzewodniczący, a w latach 1971-1976 przewodniczący Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu. W latach 1972-1976 bezpartyjny poseł na Sejm PRL VI kadencji i zastępca przewodniczącego Rady Państwa. W latach 1974-1979 członek Rady Naczelnej ZBoWiD.W lutym 1976 zrezygnował z kierowania Frontem Jedności Narodu i złożył mandat poselski, w proteście wobec zmian w konstytucji, ustanawiających wiodącą rolę PZPR i sojusz z ZSRR.

[edytuj] Dorobek naukowy

Od 1929 był (najmłodszym) profesorem Politechniki Warszawskiej, uczonym o światowej sławie, o wszechstronnych zainteresowaniach zarówno ogólnotechnicznych, humanistycznych oraz przyrodniczych (fizyka, chemia). Przede wszystkim był znakomitym radioelektrykiem i elektronikiem. Wydał drukiem około 300 prac naukowych i popularyzatorskich.

W wielu późniejszych pracach innych uczonych o światowej sławie były wykorzystywane jego wzory i wyprowadzenia. Groszkowski jest zaliczany również do pionierów w dziedzinie układów radiotechnicznych. Wniósł niemały wkład w opracowanie zasad działania i konstrukcji radaru.

Napisał kilka prac z dziedziny wytwarzania i stabilizacji drgań elektrycznych oraz technologii wysokiej próżni oraz lamp elektronowych. Jest twórcą metody analizy drgań elektrycznych nieliniowych (znanych jako metoda harmonicznych Groszkowskiego). Opracował oryginalną interpretację zmian indukcyjności w zależności od temperatury.

Nie wszyscy wiedzą, że to właśnie dzięki m.in. energii i poparciu Groszkowskiego doszło do zwołania w lutym 1930 r. pierwszego zjazdu krótkofalowców polskich w Warszawie i powołania Polskiego Związku Krótkofalowców, gdzie został wybrany pierwszym jego prezesem (choć nie był licencjonowanym krótkofalowcem). Później był także pierwszym honorowym członkiem Związku i nosicielem Odznaki Honorowej PZK nr 001.

Podczas II wojny światowej opracował dla łączności Armii Krajowej proste nadajniki stabilizowane kwarcem oraz podjął uwieńczone sukcesem prace nad rozszyfrowaniem systemu sterowania rakiet V1 i V2 przechwyconych przez AK, co umożliwiło prowadzenie skutecznej obrony antyrakietowej Londynu.

[edytuj] Doktoraty honoris causa

• Doktor honoris causa Politechniki Warszawskiej (1962)
• Doktor honoris causa Politechniki Łódzkiej (1964)
• Doktor honoris causa Politechniki Gdańskiej (1975)

[edytuj] Członkostwo w Akademiach Nauk i Stowarzyszeniach

• członek Akademii Nauk Czechosłowacji (1965)
• członek Akademii Nauk Węgier (1965)
• członek Akademii Nauk ZSRR (1965)
• członek Akademii Nauk Rumunii (1966)
• członek Akademii Nauk Bułgarii (1966)
• członek Akademii Nauk Kuby (1971
• członek honorowy Stowarzyszenia Elektryków Polskich (1957)
• członek honorowy Stowarzyszenia Elektryków Francuskich (1967)
• członek honorowy Stowarzyszenia Elektryków Amerykańskich (1971)

[edytuj] Odznaczenia i wyróżnienia

• Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari
• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – dwukrotnie
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
• Order Budowniczych Polski Ludowej
• Order Sztandaru Pracy I klasy
• Krzyż Niepodległości
• Złoty Krzyż Zasługi
• Złoty Medal "Za Zasługi dla Obronności Kraju"
• Srebrny Medal "Za Zasługi dla Obronności Kraju"
• Nagroda Państwowa I stopnia – trzykrotnie (1951, 1955, 1968)
• Specjalna Nagroda Państwowa (1979)

[edytuj] Ważniejsze publikacje książkowe

• Lampy katodowe oraz ich zastosowanie w radiotechnice (1925)
• Zmiany częstotliwości a zawartość harmonicznych w układach oscylacyjnych (1932)
• O cieplnym współczynniku indukcyjności cewek (1935)
• Generacja i stabilizacja częstotliwość (1947)
• Technika wysokiej próżni (1972)

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Znaczki pocztowe KPN – drugi obieg

[edytuj] Źródła

• "Kto jest kim w polsce 1984", Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1984, str. 266-267.