Henryk Jabłoński (polityk)
| Henryk Jabłoński | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 27 grudnia 1909 Stary Waliszew |
| Data i miejsce śmierci | 27 stycznia 2003 Warszawa |
| 5. Przewodniczący Rady Państwa PRL | |
| Okres urzędowania | od 28 marca 1972 do 6 listopada 1985 |
| Przynależność polityczna | Polska Zjednoczona Partia Robotnicza |
| Poprzednik | Józef Cyrankiewicz |
| Następca | Wojciech Jaruzelski |
| Minister oświaty i szkolnictwa wyższego | |
| Okres urzędowania | od 11 listopada 1966 do 28 marca 1972 |
| Poprzednik | Wacław Tułodziecki |
| Następca | Jerzy Kuberski |
| Minister szkolnictwa wyższego | |
| Okres urzędowania | od 14 grudnia 1965 do 11 listopada 1966 |
| Poprzednik | Henryk Golański |
| Poseł IX kadencji Sejmu PRL | |
| Przynależność polityczna | Polska Zjednoczona Partia Robotnicza |
| Okres urzędowania | od 13 października 1985 do 3 czerwca 1989 |
Henryk Jabłoński (ur. 27 grudnia 1909 w Starym Waliszewie koło Łowicza, zm. 27 stycznia 2003 w Warszawie) – polski polityk, działacz komunistyczny i PZPR-owski okresu PRL-u.
Profesor, z wykształcenia historyk, był profesorem UW oraz Wojskowej Akademii Politycznej (promotor prac doktorskich od 1961), generał brygady Wojska Polskiego, przewodniczący Rady Państwa (symboliczna głowa państwa od 28 marca 1972 do 6 listopada 1985).
Spis treści |
[edytuj] Życiorys
Od 1931 członek PPS, współpracownik PSB. W kampanii norweskiej w 1940 jako podchorąży rezerwy Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich walczył w bitwie o Narwik, a później uczestniczył w ruchu oporu w południowej Francji.
W 1945 powrócił do kraju. W latach 1945–1947 przewodniczący Zarządu Głównego Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego. W latach 1946–1950 profesor Akademii Nauk Politycznych w Warszawie. W 1945 został członkiem KRN, w latach 1946–1948 piastował znaczące funkcje w PPS (kierownik Wydziału Polityczno-Propagandowego CKW PPS, przewodniczący Wojewódzkiego i Stołecznego Komitetu PPS, sekretarz Centralnego Komitetu Wykonawczego PPS oraz jego wiceprzewodniczący). Zwolennik połączenia PPS i PPR.
Od 1947 aż do 1989 poseł na Sejm (Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII i IX kadencji).
W 1947 mianowano go profesorem UW, a w 1950 profesorem zwyczajnym nauk historycznych. Od 1952 był członkiem korespondentem, a od 1956 członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk.
W okresie 1948–1981 zasiadał w Komitecie Centralnym PZPR. W latach 1947–1953 był podsekretarzem stanu w Ministerstwie Oświaty. W latach 1948–1950 zastępca przewodniczącego Rady Głównej do spraw Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
W latach 1953–1955 sekretarz Wydziału I Nauk Społecznych PAN. Od 1955 do 1965 pełnił obowiązki sekretarza naukowego PAN, a w latach 1966–1971 wiceprezesa PAN.
W latach 1965–1966 minister szkolnictwa wyższego, następnie w latach 1966–1972 minister oświaty i szkolnictwa wyższego (podpisywał decyzje o relegowaniu "nieprawomyślnych" studentów po marcu 1968, m.in. Adama Michnika). Od grudnia 1970 zastępca członka, a w latach 1971–1981 członek Biura Politycznego KC PZPR. Na IX Nadzwyczajnym Zjeździe PZPR w lipcu 1981 nie został wybrany do Komitetu Centralnego partii, a w konsekwencji nie wszedł w skład Biura Politycznego. Ponownie zasiadał w KC PZPR w latach 1986–1990.
Poseł do KRN (1945–1947), na Sejm Ustawodawczy (1947–1952) oraz na Sejm PRL wszystkich kadencji (1952–1989). W latach 1985–1989 przewodniczący Sejmowej Komisji Obrony Narodowej.
W 1972, zgodnie z umową zawartą przed zjednoczeniem PPS z PPR, wg której stanowisko Przewodniczącego Rady Państwa miało być obsadzane przez PPS-owców, z inicjatywy Edwarda Gierka wybrany na Przewodniczącego Rady Państwa (zajął miejsce Józefa Cyrankiewicza).
W okresie 1975–1976 był przewodniczącym Komisji Nadzwyczajnej dla przygotowania projektu ustawy o zmianie Konstytucji PRL. Zmiana ta polegała m.in. na wpisaniu do Konstytucji kierowniczej roli PZPR i sojuszu z ZSRR.
W latach 1972–1976 był członkiem Prezydium, a w latach 1976–1983 przewodniczącym Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu. W 1983 mianowany prezesem Rady Naczelnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (pełnił tę funkcję do marca 1990). W latach 1978–1990 pełnił funkcję przewodniczącego Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa. Wieloletni przewodniczący Rady Głównej Przyjaciół Harcerstwa.
W 1985 ustąpił z funkcji przewodniczącego Rady Państwa, jego miejsce zajął gen. Wojciech Jaruzelski. Po oficjalnym zakończeniu stanu wojennego zaproponował awansowanie gen. Jaruzelskiego na stopień marszałka Polski (gen. Jaruzelski awansu nie przyjął)[potrzebne źródło]. W latach 1983–1989 członek Prezydium Krajowej Rady Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. W 1986 był przewodniczącym Komitetu Honorowego Encyklopedii Pamięci Narodowej. W latach 80. stał na czele lub wchodził w skład szeregu innych komitetów honorowych i rocznicowych. Był m.in. przewodniczącym Ogólnopolskiego Komitetu Honorowego Obchodów 50. rocznicy Czynu Zbrojnego Dąbrowszczaków (1986), przewodniczącym Komitetu Honorowego Obchodów 45. rocznicy Powstania w Getcie Warszawskim (1988), członkiem Komitetu Honorowego Obchodów 40. rocznicy Zjednoczenia Ruchu Robotniczego (1988).
W 1988, z okazji 70-lecia Niepodległości oraz 45-lecia LWP awansowany uchwałą Rady Państwa PRL do stopnia generała brygady w stanie spoczynku. Nominację wręczył mu w Belwederze I sekretarz KC PZPR, przewodniczący Rady Państwa PRL gen. armii Wojciech Jaruzelski.
23 października 1996 Sejm uchwałą umorzył postępowanie w sprawie pociągnięcia do odpowiedzialności konstytucyjnej i karnej osób związanych z wprowadzeniem i realizacją stanu wojennego, w tym i Henryka Jabłońskiego.
[edytuj] Działalność naukowa
[edytuj] Stopnie naukowe
- dr nauk historycznych – 1934
- profesor nadzwyczajny – 1947
- doktor habilitowany – 1948
- profesor zwyczajny – 1950
[edytuj] Członkostwo w Akademiach Nauk i tytuły doktora h.c.
- członek korespondencyjny PAN – 1952
- członek rzeczywisty PAN – 1956
- członek Akademii Rumuńskiej Republiki Socjalistycznej – 1965
- członek Czechosłowackiej Akademii Nauk – 1965
- członek zagraniczny Akademii Nauk ZSRR – 1966
- członek Mongolskiej Akademii Nauk – 1975
- członek korespondencyjny Meksykańskiej Akademii Historycznej – 1979
- dr h.c. Uniwersytetu w Moskwie – 1972
- dr h.c. Uniwersytetu w Budapeszcie – 1972
- dr h.c. Wyższej Szkoły Ekonomicznej we Wrocławiu – 1972
- dr h.c. Uniwersytetu Łódzkiego – 1975
- dr h.c. Uniwersytetu Wrocławskiego – 1975
- dr h.c. Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie – 1980
[edytuj] Wybrane publikacje
- Opinia, parlament, prasa. Wstęp do badań opinii publicznej w epoce rozkwitu kapitalizmu (1947)
- Polityka PPS w trakcie wojny 1914-1918 (1958)
- Narodziny Drugiej Rzeczypospolitej 1918-1919 (1962)
[edytuj] Wybrane nagrody i odznaczenia
- Nagroda Państwowa II stopnia – 1955
- Nagroda Państwowa I stopnia – 1964
- Specjalna Nagroda Państwowa – 1979
- Order Budowniczych Polski Ludowej
- Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
- Order Sztandaru Pracy I klasy
- Order Krzyża Grunwaldu III klasy
- Krzyż Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie
- Medal 10-lecia Polski Ludowej
- Medal 30-lecia Polski Ludowej
- Medal 40-lecia Polski Ludowej
- Medal Komisji Edukacji Narodowej
- Złoty medal Za zasługi dla obronności kraju
- tytuł "Zasłużony Nauczyciel PRL"
- Odznaka Tysiąclecia Państwa Polskiego
- Order Suche Batora (Mongolia)
- Order im. Jose Marti (Kuba)
- Order Rafidein I klasy (Irak)
- Wielka Wstęga Orderu Ommajadów (Syria)
- Order Białego Lwa I klasy z Łańcuchem (CSRS)
- Order Sztandaru Węgierskiej Republiki Ludowej I klasy
- Order Przyjaźni Narodów (ZSRR)
- Wielka Gwiazda Honorowego Odznaczenia za Zasługi dla Republiki Austrii
- Wielki Krzyż Orderu Legii Honorowej (Francja)
- Wielki Łańcuch Orderu Księcia Henryka Żeglarza (Portugalia)
- Krzyż Wielki Orderu Leopolda (Belgia)
- Krzyż Wielki Naszyjnik Orderu Orła Azteckiego (Meksyk)
- Order Odznaki Honorowej (ZSRR)
- Order Georgi Dymitrowa (Bułgaria)
- Medal "20 lat Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Narodowej 1941–45" (ZSRR)
- Medal "30 lat Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Narodowej 1941–45" (ZSRR)
- Medal "40 lat Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Narodowej 1941–45" (ZSRR)
- Medal "40 lat Wyzwolenia Czechosłowacji przez Armię Radziecką" (CSRS)
- Medal 100-lecia urodzin Georgi Dymitrowa (Bułgaria)
[edytuj] Źródła
- Tadeusz Mołdawa, Ludzie władzy 1944–1991, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1991, str. 362
- Kto jest kim w Polsce 1984, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1984
- Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989
- Leksykon Historii Polski, Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa 1995
- J. Stroynowski (red.), Who is who in the Socialist countries of Europe : a biographical encyclopedia of more than 12,600 leading personalities in Albania, Bulgaria, Czechoslovakia, German Democratic Republic, Hungary, Poland, Romania, Yugoslavia 1989, tom 3, K.G. Saur Pub., 1989
- Trybuna Ludu, organ KC PZPR, nr 289, 13–14 grudnia 1975, str. 2
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
||||||||||
![ファイル:Suushi Waira.jpg [ja]](/ja/wiki/ファイル:Suushi_Waira.jpg.html){kind=link}